خواجه نصير الدين الطوسي

105

اخلاق محتشمى ( فارسى )

( 32 ) الشّكر افضل من الصّبر ، فانّ الصّبر حبس النّفس على مساهلة البلاء ، و الشّكر ان لا تلتفت الى البلاء ، بل تراه من النّعماء . فمن صبر فقد ترك « 1 » اظهار الجزع ، و من شكر فقد تجاوز « 2 » الى اظهار السرور بما جزع له الصّابر . و ايضا الصّبر ترك العمل السّيّىء ، [ و الشكر ] اظهار الفعل الحسن . ترجمه : شكر از صبر فاضل‌تر ، چه صبر آنست كه نفس را بدان بدارى كه با بلا انس « 3 » گيرد ، و شكر آنست كه ببلا التفات نكنى ، بلكه آن را از نعمت شمرى . پس هر كه صبر كند ترك اظهار جزع كرده باشد ، و هر كه شكر كند ازين مقام درگذشته باشد و با آن مقام بهم شادى نموده بر آنچه صابر از آن جزع خواست كرد . و ديگر كه صبر ترك عملى بد است ، و شكر اظهار فعلى نيك . ( 33 ) الصّبر ثبات باعث الدّين ، فى مقابلة باعث الشّهوة . و قيل : الصّبر حبس النّفس عن الميل . ترجمه : صبر ثبات باعث دين بود ، در برابرى باعث شهوت . و گفته‌اند : صبر بازداشتن نفس بود از ميل بهوى . ( 34 ) الصّبر صبران : صبر فى المصيبات ، و صبر عن الشّهوات ، و الثّانى افضل و احسن « 4 » . ترجمه : صبر دو باشد : صبرى در مصيبتها ، و صبرى از شهوات ، دوم فاضلتر و نيكوتر باشد .

--> ( 1 ) - اصل : فقد صبر فقد ترك . ( 2 ) - اصل : فقد ترك تجاوز . ( 3 ) - اصل : مست انس . ( 4 ) - مانند اين در ادب كبير ابن مقفع ( رسائل البلغاء ص 82 ) ديده مىشود .